Ә СЕЗ БЕЛӘСЕЗМЕ? Янгыннарны профилактикалау тарихы
Беләсезме, күп кенә заманча янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләре тамырлары белән үткән заманга барып тоташа?
1493 елда Мәскәү ике тапкыр диярлек янып бетә язган. Агач бина шулкадәр тыгыз тора ки, ут санаулы минут эчендә түбәдән түбәгә күчә. Бу фаҗигаләрдән соң кенәз Иван III Кремль янында 240 метр киңлектәге полосаны чистартырга һәм анда теләсә нинди төзелешне тыярга боерык биргән. Шулай итеп беренче янгынга каршы өзеклек барлыкка килде - нәкъ менә ул бүген дә гамәлдә булган нормативларның прообразы булды.
Ә 1504 елда беренче рәсми тыюлар барлыкка килә: җәй көне мунча һәм мичләрне кирәксезгә ягу тыела, ә һөнәрчеләргә торакка якынрак итеп горн һәм эретү урыннарын җиһазлау тыела. Хокук бозулар өчен җәза бирделәр. Һәм параллель рәвештә дозорлар системасын кертәләр: төтенне мөмкин кадәр иртәрәк күрү өчен, урам башларына дежурныйлар белән заставалар куялар.
1547 елгы Бөек янгыннан соң Иван Грозный тагын да алгарак киткән: һәр ишегалдында сулы мичкәләр һәм колгалардагы юеш себеркеләр тотарга кушкан – алар белән ут артка чигенмәсен өчен очкыннарны сүндергәннәр. Асылда бу тарихта беренче «янгын сүндерү почмагы» була: гади, һәркемгә аңлаешлы һәм аңлаешлы.
Ул елларның һәр кагыйдәсе абстракт фикерләрдән түгел, ә чын бәла-казага турыдан-туры җавап буларак барлыкка килгән. Һәм моннан йөз еллар элек ясалган төп нәтиҗә бүген дә шундый ук мөһим булып кала: янгынны булдырмау, аның нәтиҗәләре белән көрәшүгә караганда, күпкә җиңелрәк.